św. Antoni z Padwy

Franciszkanin z Lizbony, wielki kaznodzieja i nauczyciel teologii, który przypominał, że o Bogu najgłośniej mówią czyny, a ubogim trzeba otworzyć dom i serce.

Wspomnienie: 13 czerwca 1195–1231 Nawrócenie Rodzina i dzieci Zaufanie Bogu

W skrócie

Urodził się ok. 1195 r. w Lizbonie jako Fernando. Jako kanonik regularny usłyszał o pięciu franciszkanach zabitych w Maroku i wstąpił do braci mniejszych. Zmienił imię na Antoni.
Głosił Ewangelię we Włoszech i Francji tak, że tłumy gromadziły się na placach, a jako jeden z pierwszych uczył teologii w swoim zakonie. Zmarł 13 czerwca 1231 r. w wieku ok. 36 lat.
Kanonizowany już w 1232 r., w 1946 r. ogłoszony przez Piusa XII doktorem Kościoła. Pobożna tradycja zna go też jako orędownika w odnajdywaniu rzeczy zagubionych.

Życiorys

Antoni urodził się ok. 1195 r. w Lizbonie, w rodzinie szlacheckiej, i na chrzcie otrzymał imię Fernando (Fernando Martins de Bulhões). Wstąpił do kanoników regularnych św. Augustyna – najpierw w klasztorze św. Wincentego w Lizbonie, potem w Coimbrze, jednym z najważniejszych ośrodków kultury w Portugalii. Z zapałem studiował Pismo Święte i Ojców Kościoła, a w 1219 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Przełom nastąpił w Coimbrze w 1220 r., gdy sprowadzono tam relikwie pięciu franciszkanów, którzy ponieśli śmierć w Maroku. Fernando poprosił o zgodę na odejście do braci mniejszych i przyjął imię Antoni. Wyruszył do Maroka, lecz ciężko zachorował i musiał wracać; burza zapędziła jego statek na Sycylię. W 1221 r. wziął udział w „kapitule namiotów” w Asyżu, gdzie spotkał św. Franciszka. Potem przez pewien czas żył w ukryciu w eremie koło Forlì, gdzie modlił się i zgłębiał Pismo Święte.

Gdy zbiegiem okoliczności poproszono go o kazanie z okazji święceń kapłańskich, okazało się, że ma tak wielką wiedzę i elokwencję, że przełożeni powierzyli mu głoszenie Ewangelii. Odtąd przemierzał miasta i wsie Italii oraz południowej Francji. Dar słowa, obrazowy język i żar kazań gromadziły tak wielkie tłumy, że musiał przemawiać na placach, bo żaden kościół nie mógł pomieścić słuchaczy. Uczył też teologii w Bolonii: św. Franciszek napisał do niego wtedy krótki list, który zaczynał się od słów: „Chcę, byś nauczał braci teologii”. Został przełożonym prowincji braci mniejszych we Włoszech, a papież Grzegorz IX, słysząc jego kazanie, nazwał go „Arką Testamentu”. W ostatnich latach życia spisał dwa cykle „Kazań” – niedzielnych i o świętych.

Po złożeniu urzędu prowincjała (1230) zamieszkał pod Padwą. Wyczerpany chorobą zatrzymał się w klasztorku w Arcelli i tam zmarł wieczorem w piątek 13 czerwca 1231 r., mając ok. 36 lat. Jego pogrzeb był wielką manifestacją wiernych. Już 30 maja 1232 r., niespełna rok po śmierci, Grzegorz IX ogłosił go świętym – dzięki licznym łaskom, jakich ludzie doznawali przy jego grobie. W Padwie wznosi się dziś bazylika, w której spoczywają jego szczątki. 16 stycznia 1946 r. Pius XII ogłosił Antoniego doktorem Kościoła i nadał mu tytuł „Doctor Evangelicus” – „doktor ewangeliczny”, bo w swoich kazaniach tak często odwoływał się do świadectw i myśli z Ewangelii.

Opowieść z życia

Brat Antoni żyje w całkowitym ukryciu w eremie pod Forlì. Jest już wykształconym kapłanem, ale w tym czasie przede wszystkim się modli i zgłębia Pismo Święte. Gdy zbiegiem okoliczności proszą go o kazanie podczas święceń kapłańskich, mówi tak, że zaskakuje wszystkich wiedzą i elokwencją. Przełożeni powierzają mu kaznodziejstwo. Z ukrytego brata staje się głosem, którego słuchają we Włoszech i Francji, a wiele osób, które oddaliły się od Kościoła, wraca do wspólnoty wiary.

Tradycja i legendy. Antoni jest przedstawiany z lilią i z Dzieciątkiem Jezus na rękach. Benedykt XVI przypomina, że obraz ten nawiązuje do „cudownego objawienia, o którym mówią pewne źródła pisane” – to przekaz tradycji, nie pewny fakt historyczny. Legendą są też opowieści o kazaniu do ryb i o mule klękającym przed Najświętszym Sakramentem (tak określa je m.in. brewiarz.pl). Z tradycji franciszkańskiej pochodzi także podanie, dlaczego wzywa się go w sprawach zagubionych rzeczy: nowicjusz miał opuścić zakon, zabierając psałterz Antoniego z jego notatkami; po modlitwie świętego wrócił z księgą i do wspólnoty. Pobożność ludowa dodała do tego „Chleb świętego Antoniego”: zwyczaj składania ofiary dla ubogich w podzięce za otrzymaną łaskę, który rozszerzył się w Europie po wydarzeniu w Tulonie pod koniec XIX w. To tradycja, nie nauczanie Kościoła; kolekta Mszału wspomina Antoniego jako „znakomitego kaznodzieję i orędownika ubogich”.

Cytaty

Mowa zaś jest skuteczna wówczas, kiedy przemawiają czyny. A zatem proszę was, niechaj zamilkną słowa, a odezwą się czyny.

Kazanie na Zesłanie Ducha Świętego · Liturgia Godzin, 13 VI

Miłość jest duszą wiary, czyni ją żywą; bez miłości wiara umiera.

Sermones dominicales et festivi II, s. 37 · cyt. za Benedyktem XVI, 10 II 2010

Chrystus, który jest twoim życiem, wisi przed tobą, byś patrzył w krzyż jak w zwierciadło. […] W żadnym innym miejscu człowiek nie może sobie lepiej zdać sprawy ze swojej wartości niż w zwierciadle krzyża.

Sermones dominicales et festivi III, s. 213–214 · cyt. za Benedyktem XVI, 10 II 2010

Jeśli głosisz Jezusa, On przemienia twarde serca; jeśli Go wzywasz, osładza gorzkie pokusy; jeśli o Nim myślisz, oświeca ci serce; jeśli Go czytasz, syci twój umysł.

Sermones dominicales et festivi III, s. 59 · cyt. za Benedyktem XVI, 10 II 2010

Cytaty z „Kazań” św. Antoniego według polskiego przekładu katechezy Benedykta XVI z 10 II 2010 r. („L’Osservatore Romano”, wydanie polskie) oraz Liturgii Godzin (II czytanie 13 czerwca). Fragmenty krótkie, ze wskazaniem źródła.

Czego uczy dziś?

Czyny mówią głośniej Wielki kaznodzieja prosił, by słowa zamilkły, a odezwały się czyny. Zacznij od jednego konkretnego dobra, zanim zaczniesz kogoś pouczać.

Otwórz się na ubogich Antoni zachęcał bogatych, by zaprzyjaźnili się z ubogimi i przyjmowali ich w swoich domach. Dziś możesz zacząć od chleba dla kogoś, kto go potrzebuje.

Przynoś Bogu małe troski Wielu ludzi prosi Antoniego o pomoc w odnalezieniu zgubionej rzeczy. Pamiętaj też o tych, którzy zagubili się w życiu, i poleć ich Bogu.

Modlitwa

Wszechmogący, wieczny Boże, Ty dałeś swojemu ludowi świętego Antoniego z Padwy, znakomitego kaznodzieję i orędownika ubogich, spraw, abyśmy za Jego wstawiennictwem prowadzili życie zgodne z Ewangelią i we wszelkich przeciwnościach doznawali Twojej pomocy. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

Kolekta z Mszału Rzymskiego na wspomnienie św. Antoniego z Padwy (13 czerwca).

Film z kanału

Pieśń z kanału KatolickiTV – modlitwa o Ducha Świętego. W kazaniu na Zesłanie Ducha Świętego św. Antoni przypominał, że prawdziwą mową Ducha są czyny.

Źródła

← Wróć do świętych