Opiekun Jezusa i patron rodzin

św. Józef

Oblubieniec Maryi i przybrany ojciec Jezusa, „człowiek sprawiedliwy” z Nazaretu. Cieśla, który w milczeniu i posłuszeństwie Bogu strzegł Świętej Rodziny. Patron Kościoła powszechnego, rodzin i ludzi pracy.

Uroczystość: 19 marca żył w I w. Rodzina i dzieci Zaufanie Bogu Lęk i niepokój

W skrócie

Pochodził z rodu króla Dawida. Był cieślą w Nazarecie i zaręczonym mężem Maryi. Ewangelia nazywa go „człowiekiem sprawiedliwym” (Mt 1, 19).
Bóg prowadził go przez sny: Józef przyjął Maryję do swego domu, nadał Dziecku imię Jezus, uchronił Je przed Herodem, uciekając do Egiptu, i wychował Je w Nazarecie.
Ewangelie nie przytaczają ani jednego jego słowa. W 1870 r. bł. Pius IX ogłosił go Patronem Kościoła Katolickiego. W Polsce szczególnym miejscem jego kultu jest sanktuarium w Kaliszu.

Życiorys

Wszystko, co pewne o św. Józefie, przekazują Ewangelie według św. Mateusza i św. Łukasza. Poświęcają mu łącznie 26 wierszy, a jego imię pada w nich 14 razy. Józef pochodził z rodu króla Dawida, ale nie miał majątku: utrzymywał rodzinę z pracy jako cieśla (por. Mt 13, 55). Był zaręczony z Maryją z Nazaretu.

Gdy dowiedział się, że Maryja spodziewa się dziecka, które nie było jego, postanowił potajemnie Ją oddalić, by nie narazić Jej na zniesławienie. Wtedy we śnie anioł wyjaśnił mu tajemnicę: „Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki”. Józef przyjął Ją do swego domu i podjął się prawnego ojcostwa Jezusa. Według prawa żydowskiego był Jego ojcem i tak nazywają go Ewangelie.

Z powodu spisu ludności udał się z Maryją do Betlejem, gdzie narodził się Jezus. Józef nadał Mu imię, a potem razem z Maryją ofiarował Go w świątyni jerozolimskiej. Ostrzeżony we śnie przed Herodem, nocą uciekł z Matką i Dzieckiem do Egiptu, a po śmierci króla zamieszkał w Nazarecie. Tam Jezus dorastał, ucząc się od niego pracy. Ostatni raz Józef pojawia się w Ewangelii podczas pielgrzymki do Jerozolimy z dwunastoletnim Jezusem. Gdy Jezus rozpoczął publiczne nauczanie, nie ma już o nim wzmianki: prawdopodobnie wtedy już nie żył.

Kult św. Józefa rozwijał się stopniowo. W 1479 r. papież Sykstus IV wprowadził jego święto do brewiarza i mszału, a Grzegorz XV w 1621 r. rozciągnął je na cały Kościół. Wielką czcicielką Józefa była św. Teresa z Ávila: twierdziła, że nigdy nie zawiodła się, prosząc Boga za jego przyczyną, i swoje klasztory fundowała pod jego imieniem. 8 grudnia 1870 r. bł. Pius IX ogłosił go Patronem Kościoła Katolickiego. Leon XIII poświęcił mu encyklikę „Quamquam pluries” (1889), a Pius XII ustanowił w 1956 r. wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika (1 maja). Św. Jan XXIII wpisał jego imię do Kanonu Rzymskiego, a od 2013 r. jest ono we wszystkich modlitwach eucharystycznych. Św. Jan Paweł II napisał o nim adhortację „Redemptoris custos” (1989), a papież Franciszek list „Patris corde” (2020).

W Polsce szczególnym miejscem czci św. Józefa jest sanktuarium w Kaliszu. 22 kwietnia 1945 r. polscy księża więzieni w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau, po dziewięciodniowej nowennie, oddali siebie i współwięźniów w opiekę św. Józefowi Kaliskiemu. 29 kwietnia obóz niespodziewanie wyzwolił niewielki oddział armii amerykańskiej. Ocaleni kapłani przypisali to wstawiennictwu św. Józefa i po wojnie pielgrzymowali do Kalisza z podziękowaniem. 4 czerwca 1997 r. Mszę św. przed kaliskim sanktuarium odprawił św. Jan Paweł II.

Opowieść z życia

Jest noc w Betlejem. Józef śpi, gdy we śnie słyszy anioła Pańskiego: „Wstań, weź Dziecię i Jego Matkę i uchodź do Egiptu; pozostań tam, aż ci powiem; bo Herod będzie szukał Dziecięcia, aby Je zgładzić” (Mt 2, 13). Józef o nic nie pyta i niczego nie odkłada. Wstaje jeszcze w nocy, budzi Maryję, bierze Dziecko i wyrusza w daleką drogę do obcego kraju. Nie zna dnia powrotu ani tego, z czego będzie tam żył. Wie tylko, że Bóg powierzył mu Jezusa i Maryję. Wraca dopiero wtedy, gdy anioł znów przychodzi do niego we śnie.

Tradycja i legendy. Ewangelie mówią o Józefie niewiele, dlatego wiele szczegółów dopowiedziały apokryfy, m.in. Protoewangelia Jakuba (II w.) i Historia Józefa Cieśli (IV w.). Na obrazach przedstawia się go zwykle z Dzieciątkiem Jezus na ręku i z lilią w dłoni. Według tradycji Józef umarł w obecności Jezusa i Maryi, dlatego wzywa się go jako patrona dobrej śmierci. Św. Bernardyn ze Sieny głosił, że Józef został z ciałem wzięty do nieba. To pobożne opinie i opowieści, nie fakty z Ewangelii. Także przedstawianie Józefa jako starca, jak na obrazie Reniego, wynika z tradycji ikonograficznej.

Cytaty

Zbudziwszy się ze snu, Józef uczynił tak, jak mu polecił anioł Pański

Ewangelia według św. Mateusza 1, 24

Wszyscy mogą znaleźć w św. Józefie, mężu, który przechodzi niezauważony, człowieku codziennej obecności, dyskretnej i ukrytej, orędownika, pomocnika i przewodnika w chwilach trudnych.

papież Franciszek · list apostolski „Patris corde”, wstęp, 8 XII 2020

Życie duchowe, ukazywane nam przez Józefa, nie jest drogą, która wyjaśnia, ale drogą, która akceptuje.

papież Franciszek · „Patris corde”, 4. „Ojciec przyjmujący”

Uczy nas także, że pośród życiowych burz nie powinniśmy bać się oddać Bogu ster naszej łodzi.

papież Franciszek · „Patris corde”, 2. „Ojciec czuły”

Nikt nie rodzi się ojcem, ale staje się ojcem.

papież Franciszek · „Patris corde”, 7. „Ojciec w cieniu”

Nie wahał się zawierzyć Bogu siebie i swojej Rodziny.

św. Jan Paweł II · homilia przed sanktuarium św. Józefa w Kaliszu, 4 VI 1997

Ewangelie nie zapisały ani jednego słowa wypowiedzianego przez św. Józefa: mówią o nim jego czyny. Dlatego przytaczamy werset z Ewangelii oraz słowa papieży o nim. Cytaty z „Patris corde” według polskiego tekstu na vatican.va, homilia z Kalisza według serwisu Opoka.

Czego uczy dziś?

Ufać, nawet gdy nie wszystko rozumiesz Józef nie znał całego Bożego planu, a mimo to od razu go przyjął. Oddaj dziś Bogu jedną sprawę, której nie rozumiesz, i powiedz: „Jezu, ufam Tobie”.

Troska o bliskich Przez całe życie strzegł Jezusa i Maryi. Zrób dziś coś konkretnego dla swojej rodziny i pomódl się za każdego z domowników po imieniu.

Uczciwa praca Był cieślą i z pracy rąk utrzymywał rodzinę. Wykonaj dziś swoje obowiązki starannie i ofiaruj je Bogu.

Modlitwa

Wszechmogący Boże, Ty powierzyłeś młodość naszego Zbawiciela wiernej straży świętego Józefa, spraw za jego wstawiennictwem, aby Twój Kościół nieustannie się troszczył o zbawienie świata. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

Modlitwa dnia (kolekta) z uroczystości św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny (19 marca), Mszał Rzymski dla diecezji polskich.

Film z kanału

Pieśń z kanału KatolickiTV o zaufaniu Bogu wtedy, gdy nie znamy odpowiedzi. Nie opowiada o św. Józefie, ale dobrze oddaje jego postawę: przyjąć Boży plan, zanim się go zrozumie.

Źródła

← Wróć do świętych